# Mô hình kinh doanh gia đình: Thế hệ kế thừa trước thách thức đổi mới

Mô hình kinh doanh gia đình xuất hiện khá sớm và phát triển không ngừng khi kinh tế tư nhân được thừa nhận vào đầu thập niên 1990. Sau ba thập niên nhiều công ty đã trở nên lớn mạnh và ở thời điểm chuyển giao. Nguyễn Duy (1989) – tổng giám đốc Kova Trading nói về chuyện kế thừa.

***Mô hình kinh doanh gia đình xuất hiện khá sớm và phát triển không ngừng khi kinh tế tư nhân được thừa nhận vào đầu thập niên 1990. Sau ba thập niên nhiều công ty đã trở nên lớn mạnh và ở thời điểm chuyển giao. Vưu Lệ Quyên (1980) – tổng giám đốc Biti’s; Đặng Huỳnh Ức My (1981) – chủ tịch công ty cổ phần Đầu tư Thành Thành Công; Nguyễn Duy (1989) – tổng giám đốc Kova Trading nói về chuyện kế thừa.***

***Forbes Việt Nam:*** *Hoàn cảnh bạn tham gia kinh doanh cùng gia đình như thế nào?*

**Nguyễn Duy:** Tôi sinh ra không phải mọi thứ đã có sẵn, khi đó gia đình vẫn còn nhiều khó khăn. Khi tôi 4 – 5 tuổi thì mọi người trong gia đình mới bắt đầu gầy dựng Kova, vì vậy những ngày đầu bà, ba mẹ và các bác đã lập nghiệp vất vả thế nào, mình có quá trình để cảm nhận và cũng hiểu được đâu là thứ mọi người cần. Cả gia đình tôi từ nhiều thế hệ đã có truyền thống đi theo con đường nghiên cứu, kỹ thuật, bà Hòe (Nguyễn Thị Hòe, sáng lập sơn Kova) và mẹ Duy là nguyên giảng viên ngành Hóa ĐH Bách khoa TP.HCM, bố cũng từng giảng dạy tại khoa Cơ khí đại học Bách khoa TP.HCM.

Học xong cấp 3, tôi qua Singapore và Anh để học ngành kinh tế vì ngành này khá phù hợp với mình. Các bài luận văn của tôi trong mấy năm học đều là nghiên cứu về mô hình kinh doanh gia đình của Kova. Quay về làm cho công ty gia đình, tôi không nghĩ đó là trách nhiệm mà là điều nên làm, đúng người và đúng thời điểm. Mọi thứ diễn ra tự nhiên chứ không hề có sự gượng ép hay cả gia đình đã chuẩn bị quá kỹ càng ngay từ đầu.

***Forbes Việt Nam:*** *Bạn có được gia đình chuẩn bị kỹ càng cho quá trình chuyển giao? Cụ thể như thế nào?*

**Nguyễn Duy:** Tôi được cả nhà tạo điều kiện để có một sân chơi riêng bằng cách thành lập công ty Kova Trading, cánh tay mới để phân phối sơn Kova ở thị trường miền Nam và quốc tế. Bố mẹ chuyển giao hết cho tôi toàn bộ kênh phân phối, khách hàng, sản phẩm cũng đã có sẵn, vấn đề còn lại của tôi là bán hàng và mở thị trường. Có thể nói, hoàn cảnh kế nghiệp của tôi khá thuận lợi, gia đình đã tạo điều kiện cho mình được trải nghiệm xuyên suốt, trọn vẹn, ngay lập tức được tham gia vào chuỗi giá trị.

Nhưng đi kèm đó là áp lực khá lớn, bản thân tôi tự tạo áp lực vì sự tin tưởng của mọi người quá lớn. Toàn bộ mảng kinh doanh do tôi nắm trong khi mình chưa có gì ngoài mớ lý thuyết ở nước ngoài, nhiều lúc cũng sợ hay lo. May mắn là bên cạnh tôi lúc đó đã có những người hướng dẫn hết lòng chỉ dẫn, mà tôi xem họ như những người thầy thực sự của mình.

***Forbes Việt Nam:*** *Các thách thức lớn nhất, theo bạn, khi nhận chuyển giao là gì? Vì sao?*

**Nguyễn Duy:** Khi bắt đầu, tôi có hai thách thức lớn, một là kinh nghiệm, hai là độ thấu hiểu về toàn bộ chuỗi giá trị. Lúc đó tôi bắt đầu tầm 24 tuổi, chưa quen với việc điều hành, thiếu kinh nghiệm, lại bị áp lực nên dễ dẫn tới nóng vội, muốn nhanh chóng cho mọi người thấy đóng góp của mình.

Tôi còn nhớ lúc mới đi học về, khoảng cuối năm 2013, lập Kova Trading xong tôi có đề xuất thay đổi ngay logo đã tồn tại hàng chục năm nay bằng một ý tưởng mới. Đơn giản tôi nghĩ logo Kova tại thời điểm đó không có gì nổi bật, mình phải học theo, làm theo chuẩn mực của các thương hiệu quốc tế.

Ngay lập tức tôi nhận được sự phản ứng của mọi người trong nhà. Sau này khi đủ hiểu về thương hiệu gia đình, tôi thấy đó là bài học đáng nhớ khi chưa biết cách tôn trọng truyền thống, cũng như chưa cân bằng giữa những cái mình muốn, cái mình thật sự có thể làm được và mong muốn của các thế hệ trước. Sau này thì logo cũng đã được thay đổi, tất nhiên là tôi phải tiếp cận bằng một cách khác.

Ngoài ra, khi nhận chuyển giao, đa số đối tác mấy chục năm trời đã quen làm việc với bố mẹ cũng như chứng kiến tôi lớn lên. Để mọi người hiểu và quen dần với sự tham gia của tôi cũng như những định hướng mới của Kova cũng cần có thời gian và sự nỗ lực nhất định. Tôi rất tôn trọng họ vì đó là bậc cha chú, mọi người gắn bó với Kova không phải chỉ vì lợi ích mà còn là một phần như tình thân gia đình.

Tôi biết bất cứ sự thay đổi hay cải tiến nào cũng mang lại sự phản ứng nhất định của thị trường và phản ứng nếu có cũng là điều không tránh khỏi. Để cùng phát triển và bền vững thì mình buộc phải chấp nhận thay đổi.

***Forbes Việt Nam:*** *Bạn làm cách nào để vượt qua thách thức đó?*

**Nguyễn Duy:** Tôi nghĩ mình may mắn được phép làm nhiều thứ, có đủ không gian để trải nghiệm những cái mới, dám sai và dám chịu trách nhiệm. Ví dụ có những mô hình, chiến lược kinh doanh không phải lúc nào cũng chạy trơn tru nhưng quan trọng là tôi và đội ngũ dám thử, nếu sợ thì mãi không thể biết cái gì phù hợp. Thứ hai, tôi cố gắng học hỏi, phát triển bản thân nhiều hơn. Mỗi năm tôi đều dành 1-2 lần để đi học.

Càng làm tôi thấy mình càng thiếu, nên phải tìm cách đi học, tìm hiểu sâu hơn về mô hình kinh doanh gia đình của nhiều nước khác, xem những gia đình kinh doanh hàng trăm năm tuổi đã chuyển giao qua các thế hệ ra sao. Đi để xem mình còn nhỏ bé như thế nào. Tôi nhận ra rằng những khó khăn mà mình đối mặt hiện tại thế hệ kế thừa nào cũng gặp phải. Và khi mình kết nối được với các công ty gia đình khác trên thế giới, thật sự nó mang đến rất nhiều điều hữu ích, không chỉ có thể cùng chia sẻ những bài học, trải nghiệm mà còn mở ra các cơ hội hợp tác, làm ăn.

***Forbes Việt Nam:*** *Thời gian đảm nhiệm công việc của bạn đã đủ dài, bạn có thể nêu 2-3 thay đổi đáng ghi nhận sau khi tiếp nhận công việc quản lý?*

**Nguyễn Duy:** Kênh phân phối của Kova đã được mở rộng hơn, cả trong và ngoài nước, tỉ lệ doanh số tăng trưởng hai chữ số mỗi năm. Hiện chúng tôi dành sự quan tâm và phân bổ nguồn lực đều cho các kênh bán lẻ, B2B, dự án và cả kênh xuất khẩu, không phải chỉ tập trung vào 1 – 2 kênh như trước đây.

Ngoài thị trường truyền thống là Singapore và Malaysia, mới đây sản phẩm Kova đã đến Nga và Cuba, trong đó Nga được xác định là thị trường sẽ được đẩy mạnh trong thời gian tới. Sự ra đời của Kova Trading mấy năm nay ít nhiều được công nhận là luồng gió mới. Không chỉ trong chuyện thương mại, bán hàng, mà còn ở các hoạt động cộng đồng được đầu tư chất lượng, như giải thưởng và học bổng Kova.

Đây không chỉ đơn thuần là hoạt động xã hội mà ở doanh nghiệp nào cũng có. Mỗi năm chúng tôi trao giải, khuyến khích cho các công trình khoa học ứng dụng, các việc làm tử tế và đặc biệt là giúp đỡ hàng trăm sinh viên trên cả nước, như năm vừa rồi là 60 trường đại học. Mấy năm gần đây, nhiều người cũng biết tới Kova nhiều hơn qua hoạt động xã hội ý nghĩa này.

Tin tức